Vrijwel iedere honden- of katteneigenaar heeft wel eens een ontwormingsmiddel gegeven. Soms omdat het volgens een vast schema "weer tijd is", soms op advies van de dierenarts en soms omdat er daadwerkelijk wormen zijn aangetoond.

Toch staan weinig mensen stil bij de vraag wat een ontwormingsmiddel eigenlijk doet in het lichaam. Niet alleen met de wormen, maar ook met de darmflora. En juist die darmflora speelt een veel grotere rol in de gezondheid van honden en katten dan we jarenlang hebben gedacht.

Dat betekent niet dat ontwormen verkeerd is. Integendeel. In sommige situaties is het zelfs noodzakelijk. Maar het is wel verstandig om bewust na te denken over wanneer een behandeling echt nodig is en hoe je daarna de darmen weer optimaal kunt ondersteunen.

De darmflora: het fundament van de gezondheid

In de darmen van een hond of kat leven miljarden bacteriën, gisten en andere micro-organismen. Samen vormen zij de darmflora, ook wel het darmmicrobioom genoemd.

Deze darmflora helpt onder andere bij:

• het verteren van voeding;
• de opname van voedingsstoffen;
• de productie van bepaalde vitamines;
• de bescherming tegen schadelijke bacteriën;
• de ondersteuning van het immuunsysteem;
• het gezond houden van de darmwand.

Wist je dat een groot deel van het immuunsysteem zich rondom de darmen bevindt? Een gezonde darmflora is daarom veel meer dan alleen een goede spijsvertering. Ze vormt een belangrijke basis voor de algehele gezondheid.

Wormen horen we serieus te nemen

Wormen zijn parasieten die voedingsstoffen van hun gastheer gebruiken om te overleven. Afhankelijk van de soort kunnen ze onder andere diarree, gewichtsverlies, een doffe vacht of verminderde conditie veroorzaken. Sommige wormen kunnen bovendien ook mensen besmetten.

Daarom is wormbestrijding een belangrijk onderdeel van de gezondheidszorg van honden en katten.

Wanneer een besmetting is vastgesteld, is behandelen absoluut verstandig.

Ontwormen is soms noodzakelijk

Er zijn situaties waarin ontwormen simpelweg de beste keuze is.

Denk bijvoorbeeld aan:

• puppy's en kittens volgens het gebruikelijke ontwormingsschema;
• dieren waarbij daadwerkelijk wormen zijn aangetoond;
• honden en katten met een bewezen worminfectie;
• dieren die uit het buitenland afkomstig zijn;
• honden die op vakantie zijn geweest in Zuid- of Oost-Europa.

In Zuid-Europa komen namelijk parasieten voor die we in Nederland nauwelijks kennen, zoals hartworm. Deze kunnen ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken. In zulke situaties wegen de voordelen van behandelen duidelijk op tegen de mogelijke belasting van de darmflora. Volg hierbij altijd het advies van je dierenarts.

Je kunt niet preventief ontwormen

Een veelgehoorde uitspraak is: "Ik ontworm mijn hond preventief." Eigenlijk klopt dat niet. Een ontwormingsmiddel voorkomt namelijk geen nieuwe besmetting. Het doodt alleen de wormen die op het moment van behandelen in het lichaam aanwezig zijn. Een hond die vandaag wordt ontwormd, kan morgen tijdens een wandeling alweer nieuwe wormeitjes opnemen. Ontwormen is dus altijd een behandeling van een bestaande besmetting, ook als die nog niet zichtbaar is.

Eerst onderzoeken, dan behandelen

Steeds meer dierenartsen en parasitologen adviseren daarom een gerichte aanpak. Wanneer er geen duidelijke aanleiding is om direct te behandelen, kan eerst de ontlasting worden onderzocht. Via een gespecialiseerd laboratorium wordt gekeken of er daadwerkelijk wormeieren of andere parasieten aanwezig zijn.

Wordt er niets gevonden? Dan is ontwormen op dat moment meestal niet nodig. Worden er wel wormen aangetoond? Dan kun je gericht behandelen.Zo voorkom je onnodige belasting van het lichaam.

Zelf een ontlastingstest aanvragen

Wil je weten of ontwormen op dit moment echt nodig is? Dan kun je eenvoudig een ontlastingsonderzoek laten uitvoeren. Bij Het Woud kun je een ontlastingsonderzoekkit bestellen. Je neemt thuis een klein monster van de ontlasting af en stuurt dit naar het laboratorium. Daar wordt onderzocht of er wormeieren of andere parasieten aanwezig zijn.

Meer informatie of een test bestellen kan via:
Het Woud – Onderzoek van de ontlasting
https://wormbestrijding.nl/onderzoek-van-de-ontlasting/

Niet alle parasieten zijn wormen

Een belangrijk misverstand is dat een ontwormingsmiddel alle darmparasieten bestrijdt. Dat is niet zo. Giardia is bijvoorbeeld geen worm, maar een eencellige parasiet (protozo). Een standaard ontwormingsmiddel werkt hier meestal niet tegen. Ook hiervoor kan een ontlastingsonderzoek duidelijkheid geven. De juiste behandeling begint dus altijd met de juiste diagnose.

Wat doet een ontwormingsmiddel met de darmflora?

Een ontwormingsmiddel is ontwikkeld om parasieten te bestrijden. Hoewel moderne middelen veilig zijn voor honden en katten, betekent dat niet automatisch dat de darmomgeving volledig ongemoeid blijft. Tijdens en na een ontwormingskuur kan de balans van de darmflora tijdelijk veranderen. Bij gezonde dieren herstelt deze balans vaak vanzelf. Maar bij dieren met een gevoelige spijsvertering, chronische darmproblemen of een al kwetsbare darmflora kan dit herstel meer tijd kosten.

Sommige dieren hebben na een ontwormingskuur tijdelijk last van:

• zachtere ontlasting;
• diarree;
• winderigheid;
• een gevoelige buik;
• verminderde eetlust.

De link met allergieën en jeuk

De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden hoe nauw de darmflora verbonden is met het immuunsysteem. Dat betekent niet dat een ontwormingsmiddel allergieën veroorzaakt. Wel weten we dat veel honden en katten met chronische jeuk, voedselovergevoeligheden of terugkerende darmproblemen vaak óók een minder stabiele darmflora hebben. Juist bij deze dieren is het verstandig om zorgvuldig af te wegen wanneer een ontwormingskuur echt noodzakelijk is en de darmflora daarna actief te ondersteunen.

Wat zeggen de Europese richtlijnen?

De Europese organisatie ESCCAP (European Scientific Counsel Companion Animal Parasites) adviseert tegenwoordig een risicogerichte aanpak. Dat betekent dat niet iedere hond of kat automatisch hetzelfde ontwormingsschema nodig heeft.

Factoren die hierbij een rol spelen zijn onder andere:

• leeftijd;
• leefomgeving;
• jachtgedrag;
• het eten van prooidieren;
• rauwe voeding;
• contact met andere dieren;
• buitenlandse reizen.

Een hond die regelmatig muizen vangt of rauw vlees krijgt, loopt bijvoorbeeld een ander risico dan een oudere huishond die alleen in de achtertuin komt.

De darmflora ondersteunen na een ontwormingskuur

Wanneer een ontwormingskuur noodzakelijk is geweest, kan het verstandig zijn om de darmflora daarna extra aandacht te geven. Daarbij kunnen prebiotica en probiotica een mooie aanvulling zijn.

Prebiotica zijn voedingsvezels die dienen als voedsel voor de goede darmbacteriën.

Probiotica bevatten levende, gunstige bacteriën die kunnen bijdragen aan het herstel van een gezonde darmflora.

Daarnaast blijven ook een kwalitatief goede voeding, voldoende rust voor het spijsverteringsstelsel en een gezonde leefstijl belangrijke pijlers voor een goed herstel.

Bewust omgaan met ontwormen

Ontwormen blijft een belangrijk onderdeel van de gezondheidszorg van honden en katten. Maar net als bij veel andere behandelingen geldt ook hier:

Zo weinig als mogelijk, zoveel als nodig.

Door eerst te kijken naar het daadwerkelijke risico en waar mogelijk een ontlastingsonderzoek uit te voeren, voorkom je onnodige behandelingen. En is een ontwormingskuur wel noodzakelijk? Geef de darmflora daarna de aandacht die zij verdient. Want gezonde darmen vormen de basis voor een gezond lichaam.

Tot slot

Twijfel je of ontwormen op dit moment verstandig is? Of heeft jouw hond of kat regelmatig jeuk, een gevoelige spijsvertering of terugkerende darmklachten?

Dan kijk ik graag met je mee.

Samen kunnen we de leefomstandigheden, voeding, eventuele ontlastingstest en de ondersteuning van de darmflora bespreken. Soms zit de oplossing niet in méér behandelen, maar juist in een bewuste en goed onderbouwde aanpak.