Omega 3 voor honden en katten; Alles wat je moet weten over EPA, DHA en een gezonde voeding

Op deze pagina lees je:

✔ Wat omega 3 precies is.

✔ Het verschil tussen EPA, DHA en ALA.

✔ Waarom een goede balans tussen omega 3 en omega 6 belangrijk is.

✔ Waarom pups, volwassen dieren en senioren verschillende behoeften hebben.

✔ Waar je op let bij het kiezen van een kwalitatieve omega 3-olie.

✔ Antwoorden op veelgestelde vragen.

  

Omega 3. Vrijwel iedereen heeft er wel eens van gehoord. Maar waarom is het eigenlijk zo belangrijk voor honden en katten?

Misschien geef je het zelf al aan je hond of kat, of zie je het steeds vaker terug op verpakkingen van honden- en kattenvoer. Maar wat is omega 3 eigenlijk? Waarom is het zo belangrijk? En maakt het echt verschil of je kiest voor een plantaardige of dierlijke bron?
Als voedingsadviseur krijg ik hier regelmatig vragen over. Daarom heb ik alle belangrijke informatie voor je op een rij gezet. Na het lezen van deze pagina weet je precies waar je op moet letten en waarom een goede omega 3-olie een waardevolle aanvulling kan zijn op de dagelijkse voeding.

 Wat is omega 3?

Omega 3 is een verzamelnaam voor een groep essentiële meervoudig onverzadigde vetzuren. Essentieel betekent dat het lichaam deze vetzuren niet of nauwelijks zelf kan aanmaken. Honden en katten zijn daarom afhankelijk van hun voeding om voldoende omega 3 binnen te krijgen.
Omega 3 speelt een belangrijke rol bij talloze processen in het lichaam. Het ondersteunt onder andere de hersenen, het zenuwstelsel, de ogen, de huid, de vacht, het immuunsysteem en helpt bij het behouden van een gezonde balans tussen ontstekingsbevorderende en ontstekingsremmende processen.

Er bestaan drie belangrijke vormen van omega 3:

Hoewel alle drie onder de noemer omega 3 vallen, zijn ze niet gelijk aan elkaar. Vooral EPA en DHA zijn voor honden en katten de biologisch meest waardevolle vormen. In de rest van deze pagina leg ik uit waarom dat zo is en waarom een goede dierlijke bron van omega 3 vaak de voorkeur heeft boven een plantaardige bron.

Waarom krijgt een hond tegenwoordig minder omega 3 binnen?

Dat is ontzettend interessant. Vroeger aten wolven en wilde katten prooidieren die gras aten en buiten leefden. Daardoor bevatte hun vlees veel meer omega 3.

Onze huidige landbouwhuisdieren krijgen grotendeels granen en krachtvoer. Daardoor bevat het vlees veel minder EPA en DHA dan vroeger. Daarom is het zelfs bij vers vlees tegenwoordig vaak nodig om extra omega 3 toe te voegen.

Veel mensen realiseren zich niet dat de samenstelling van vlees in de loop der jaren is veranderd. Juist daardoor is het aanvullen van EPA en DHA tegenwoordig vaker nodig dan vroeger.

 Niet alle omega 3 is hetzelfde

EPA: de ondersteuner van het lichaam

EPA (eicosapentaeenzuur) is een langketenig omega 3-vetzuur dat vooral voorkomt in vette zeevis.

EPA speelt een belangrijke rol bij:

DHA: voeding voor hersenen en ogen

DHA (docosahexaeenzuur) is misschien wel het bekendste omega 3-vetzuur.

Dit vetzuur wordt in hoge concentraties teruggevonden in:

Tijdens de groei is DHA ontzettend belangrijk.

Wetenschappelijke onderzoeken laten zien dat pups waarvan de moeder tijdens de dracht en zoogperiode voldoende DHA binnenkreeg, zich beter ontwikkelen en een beter gezichtsvermogen hebben. Na het spenen kunnen pups nog maar beperkt zelf DHA aanmaken uit plantaardige omega 3. Daarom is een directe bron van DHA veel waardevoller.

ALA (alfa-linoleenzuur)

ALA komt vooral voor in plantaardige bronnen zoals:

Hoewel ALA officieel een omega 3-vetzuur is, moeten honden en katten het eerst omzetten naar EPA en DHA voordat het echt bruikbaar wordt. En daar zit precies het probleem.

Die omzetting verloopt erg inefficiënt.

Bij katten is die omzetting zelfs zo beperkt dat plantaardige omega 3 nauwelijks een bruikbare bron vormt. Daarom zijn plantaardige oliën voor katten niet geschikt als belangrijkste omega 3-bron.

Verhouding omega 3 en omega 6.

Omega 3 en omega 6 (een ander meervoudig onverzadigd vetzuur) werken samen in het lichaam. Je kunt het vergelijken met een wip: zolang beide kanten goed in balans zijn, werkt alles zoals het hoort. Maar als er veel meer omega 6 dan omega 3 aanwezig is, raakt die balans verstoord. EPA helpt om die balans weer terug te brengen. Daarom kijken voedingsdeskundigen niet alleen naar de hoeveelheid omega 3, maar ook naar de verhouding tussen omega 6 en omega 3. In de literatuur wordt vaak een verhouding van 4:1 of 5:1 genoemd.

Waarom omega 3 zo belangrijk is voor pups

De eerste levensmaanden zijn ontzettend belangrijk voor de ontwikkeling van een pup. In deze periode groeien niet alleen de botten en spieren, maar ook de hersenen, het zenuwstelsel en de ogen ontwikkelen zich razendsnel. Juist daarom is voldoende omega 3, en dan vooral DHA, van groot belang.

DHA is een belangrijk bouwstof voor de hersenen en het netvlies van het oog. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat pups die tijdens de dracht, zoogperiode én na het spenen voldoende DHA binnenkrijgen, zich beter kunnen ontwikkelen. Ze laten onder andere een betere ontwikkeling van het gezichtsvermogen zien en lijken gemakkelijker nieuwe dingen te leren.

Ook EPA speelt een belangrijke rol. Dit vetzuur ondersteunt een gezonde balans in het lichaam en vormt bovendien een belangrijke basis voor verschillende stofwisselingsprocessen.

Veel mensen denken dat een plantaardige bron van omega 3, zoals lijnzaadolie, hetzelfde effect heeft als visolie. Dat is helaas niet het geval. Plantaardige omega 3 bestaat voornamelijk uit ALA. Een pup kan een klein deel daarvan omzetten in DHA, maar na het spenen neemt dat vermogen sterk af. Daarom heeft een directe bron van EPA en DHA, bijvoorbeeld uit visolie, duidelijk de voorkeur.

Een goede start legt de basis voor de rest van het leven. Natuurlijk is omega 3 geen wondermiddel en vervangt het geen complete, uitgebalanceerde voeding. Maar als onderdeel van een gezond voedingspatroon kan het wel een waardevolle bijdrage leveren aan de ontwikkeling van een pup.

Kort samengevat:

DHA ondersteunt onder andere:

Juist in de eerste levensfase wordt de basis gelegd voor de rest van het leven.

En de volwassen hond of kat?

Ook als een dier volwassen is, blijft omega 3 belangrijk. Juist omdat volwassen honden vaak jarenlang hetzelfde voer krijgen, is het belangrijk dat ook de dagelijkse aanvoer van essentiële vetzuren op peil blijft. Een goede basis draagt bij aan een vitaal en actief leven.

Het ondersteunt onder andere:

In de praktijk zie ik vaak dat honden met een doffe vacht of gevoelige huid zichtbaar opknappen wanneer voeding én omega 3 beter op elkaar worden afgestemd.

Senioren hebben misschien nog wel meer behoefte

Bij oudere honden en katten verandert er veel. Gewrichten worden stijver. Herstel duurt langer. Het lichaam krijgt vaker te maken met laaggradige ontstekingsprocessen. EPA en DHA kunnen juist dan een mooie ondersteuning bieden als onderdeel van een compleet voedingsplan. Ze vervangen natuurlijk geen medische behandeling, maar kunnen wel bijdragen aan het behoud van vitaliteit en comfort.

Waarom plantaardige omega 3 vaak niet voldoende is

Dit is misschien wel het grootste misverstand. Veel producten bevatten lijnzaadolie of hennepolie en vermelden vervolgens trots "rijk aan omega 3". Dat klopt technisch gezien. Maar het gaat vrijwel uitsluitend om ALA. En juist EPA en DHA zijn de vetzuren waar honden en katten het meeste aan hebben. En dat zit  in een dierlijke omega 3 olie. Voor katten worden plantaardige alternatieven zelfs afgeraden als primaire omega 3-bron.

Wanneer we spreken over plantaardige omega 3, bedoelen we meestal oliën zoals lijnzaadolie, hennepolie of chiazaadolie. Deze bevatten voornamelijk ALA. Het lichaam van hond en kat zet ALA maar beperkt om in EPA en DHA. Algenolie is daarop een uitzondering. Deze bevat de omega 3-vetzuren EPA en DHA al van nature, waardoor omzetting niet meer nodig is.

Hoe herken je een mogelijk tekort aan omega 3?

Een tekort aan omega 3 is niet altijd direct zichtbaar. Het lichaam kan een tijdlang met een beperkte hoeveelheid toe, waardoor klachten vaak geleidelijk ontstaan. Bovendien kunnen onderstaande verschijnselen ook een heel andere oorzaak hebben. Zie ze daarom niet als een diagnose, maar als signalen om eens kritisch naar de voeding van je hond of kat te kijken.

Mogelijke aanwijzingen zijn:

- Een doffe of minder glanzende vacht
Een gezonde huid en een glanzende vacht beginnen van binnenuit. Essentiële vetzuren spelen daarbij een belangrijke rol. Wanneer de voeding onvoldoende omega 3 bevat, kan de vacht haar natuurlijke glans verliezen.

- Veel of langdurig verharen
Verharen is een normaal proces. Toch kan een hond of kat die buiten de ruiperiode opvallend veel haren verliest, baat hebben bij een kritische blik op de voeding. Omega 3 ondersteunt een gezonde huid en haarstructuur.

- Een droge of gevoelige huid
Een droge huid, schilfertjes of een gevoelige huid kunnen verschillende oorzaken hebben. Een tekort aan essentiële vetzuren kan daar één van zijn.

- Minder soepel bewegen
Naarmate honden en katten ouder worden, kunnen ze wat stijver worden. EPA speelt een rol bij een gezonde ontstekingsbalans in het lichaam en kan als onderdeel van een complete voeding bijdragen aan het behoud van soepele gewrichten.

- Trager herstel na inspanning
Na een lange wandeling, een intensieve speelsessie of een sportieve activiteit heeft het lichaam tijd nodig om te herstellen. Een goede voeding, met voldoende omega 3, ondersteunt de normale herstelprocessen.

- Minder energie of vitaliteit
Lijkt je hond of kat minder enthousiast, minder actief of sneller vermoeid? Ook dan is het verstandig om de totale voeding eens onder de loep te nemen. Uiteraard kunnen hiervoor veel verschillende oorzaken zijn.

- Minder concentratie bij pups
Tijdens de groei ontwikkelen de hersenen en het zenuwstelsel zich razendsnel. Vooral DHA is hierbij een belangrijke bouwstof. Een pup die voldoende DHA binnenkrijgt, krijgt daarmee een goede voedingsbasis voor zijn verdere ontwikkeling.

Belangrijk om te weten
Geen van bovenstaande signalen bewijst dat er sprake is van een omega 3-tekort. Ze kunnen ook veroorzaakt worden door bijvoorbeeld een allergie, parasieten, hormonale aandoeningen, stress of een andere medische oorzaak. Twijfel je over de gezondheid van je hond of kat? Neem dan altijd contact op met je dierenarts.
Wel is het verstandig om ook naar de voeding te kijken. Een complete voeding, aangevuld met een hoogwaardige bron van EPA en DHA wanneer dat nodig is, kan een waardevolle bijdrage leveren aan de algehele gezondheid en vitaliteit van je hond of kat.

Waar let ik zelf op bij een goede omega 3-olie?

En hoe mooi is het dat je een omega-3 olie vindt die ook voor humane toepassing geschikt is. En die bestaan zeker.

Wist je dat...

Omega 3 houdt niet van:

Daarom zijn donkere flessen belangrijk.

Hoeveel omega 3 geef je per dag?

Hoeveel omega 3 een hond of kat nodig heeft, hangt af van verschillende factoren, zoals het lichaamsgewicht, de voeding, de leeftijd en de gezondheid. Wetenschappelijke organisaties, zoals de National Research Council (NRC), hebben hiervoor richtlijnen opgesteld. Deze vormen een goede basis voor onderzoekers en voedingsdeskundigen.
Voor honden- en katteneigenaren is het gelukkig een stuk eenvoudiger. Gebruik altijd de dosering die de fabrikant van het supplement adviseert. Een kwalitatief goede producent heeft deze dosering afgestemd op de concentratie EPA en DHA in de olie.

Geef daarom niet op eigen initiatief meer dan wordt aanbevolen. Meer is namelijk niet altijd beter. Het draait uiteindelijk om een goede balans tussen omega 3 en omega 6 én om een dosering die past bij jouw hond of kat.

Twijfel je over de juiste hoeveelheid? Dan denk ik graag met je mee.

Waarom ik ook bij goede voeding vaak nog een omega 3-olie adviseer

Veel mensen denken dat een complete brok of een blikje natvoer automatisch voldoende omega 3 bevat. Dat is niet altijd het geval.
Tijdens het productieproces van brokken worden de ingrediënten onder hoge temperatuur verwerkt. Ook veel soorten natvoer worden verhit om ze veilig en lang houdbaar te maken. Juist de waardevolle omega 3-vetzuren EPA en DHA zijn gevoelig voor warmte, zuurstof en licht. Daardoor kan een deel van deze vetzuren tijdens de productie verloren gaan of in kwaliteit achteruitgaan.

Dat betekent niet dat brokken of natvoer per definitie geen omega 3 meer bevatten. Fabrikanten kunnen hier rekening mee houden door extra toe te voegen of door de receptuur daarop aan te passen. Toch adviseert mijn opleiding tot voedingsadviseur om bij kant-en-klare voeding vers een EPA- en DHA-rijke olie toe te voegen, zodat je zeker weet dat deze essentiële vetzuren in voldoende mate beschikbaar zijn.

Daarom voeg ik zelf bij de meeste honden en katten dagelijks een hoogwaardige omega 3-olie toe aan de maaltijd. Niet omdat de voeding "slecht" zou zijn, maar omdat ik de basis graag optimaal ondersteun.

Waarom zit er vitamine E in veel omega 3-oliën?

Omega 3-vetzuren zijn erg gevoelig voor zuurstof, warmte en licht. Wanneer ze oxideren, worden ze ranzig. Dat gaat niet alleen ten koste van de smaak en geur, maar ook van de kwaliteit van de olie.

Daarom voegen veel producenten natuurlijke vitamine E (tocoferolen) toe. Vitamine E werkt als een antioxidant: het beschermt de kwetsbare omega 3-vetzuren tegen oxidatie en helpt zo de olie langer vers en stabiel te houden. De vitamine E wordt dus in de eerste plaats toegevoegd om de olie te beschermen, niet om de hond of kat van extra vitamine E te voorzien. Bewaar een omega 3-olie daarom altijd volgens het advies van de fabrikant, bij voorkeur koel en donker, en sluit de fles na gebruik direct af.

Veelgestelde vragen

- Mijn hond eet al zalm. Is dat genoeg?
Vaak niet. Als je hond vers wordt gevoerd met 1 visdag, dan is op die dag zelf geen omega 3 olie benodigd. Maar alle andere dagen wel.
Voor honden die enkel kant en klaar voeding krijgen, ook in de smaak zalm, dan is het advies om omega 3 olie toe te voegen.

- Kan ik lijnzaadolie geven?
Voor honden levert het vooral ALA op. Dat wordt maar beperkt omgezet naar EPA en DHA. Daarom kun je beter een omega 3 olie geven met een dierlijke oorsprong.

Voor katten is lijnzaadolie geen geschikte primaire bron van omega 3. Katten moeten altijd een dierlijke omega 3 olie krijgen.

- Kun je teveel omega 3 geven?
Ja. Meer is niet automatisch beter. Balans blijft belangrijk. Denk aan de verhouding tussen omega 6 en omega 3. En geef nooit meer dan de dosering die de fabrikant op de verpakking heeft vermeld.

- Mijn hond krijgt goede brokken. Is extra omega 3 dan nog nodig?
Dat kan zeker een waardevolle aanvulling zijn. EPA en DHA zijn gevoelige vetzuren. Tijdens de productie van brokken en natvoer kan door verhitting al een deel verloren gaan. Na het openen van de verpakking komen de brokken bovendien in contact met zuurstof, waardoor de kwaliteit van de aanwezige omega 3-vetzuren geleidelijk kan afnemen. Daarom adviseert mijn opleiding tot voedingsadviseur om een hoogwaardige omega 3-olie, rijk aan EPA en DHA, pas vlak voor het voeren aan de maaltijd toe te voegen. Zo weet je zeker dat je hond of kat deze belangrijke vetzuren in de best mogelijke kwaliteit binnenkrijgt.

Gezondheid begint bij de juiste voeding

Goede voeding is veel meer dan alleen een volle voerbak. Juist de juiste balans van voedingsstoffen kan een groot verschil maken voor de gezondheid en vitaliteit van je hond of kat.

Heb je na het lezen van deze pagina vragen over omega 3 of wil je weten of de voeding van jouw hond of kat optimaal is samengesteld? Neem dan gerust contact met me op. Samen kijken we welke voeding en eventuele aanvullingen het beste passen bij jouw hond of kat.


* Deze velden zijn verplicht.
Inschrijven nieuwsbrief
'ut Spetterke'
Bij inschrijven ga je akkoord met de privacyverklaring